خلق ، يعنى عرش ولوح ، يا فلك مستقيم ونفس كلى كه پس از دهر وقبل از زمان است ؛ 4 ) موجود به تسخير يا به طبع ، يعنى فلك گردنده واجرام سماوي أولية كه با زمان همراه است ؛ 5 ) موجود به توليد يا تكوين ، يعنى هر چيزى كه از اسطقسات چهارگانه تكوين يافته كه پس از زمان است . 2 . از نفس به عقل كلى . نفس كلى داراى سه ويژگى است : نخست ، خاصيتى الهى كه بدان طبيعت كلى را اداره مىكند ؛ دوم ، خاصيتى عقلي كه بدان خود را مىشناسد وحقايق أشياء را مىداند ؛ سوم ، خاصيتى ذاتي كه بدان أجسام طبيعي را صورت وجان وكمال مىبخشد وبه فعل درمىآورد . وچون نفس ، مدبّر طبيعت وافعال آن در جهت كمال وصواب است ، پس داراى خاصيتى الهى است . عامري در تفصيل سخنان خود گويد : علم الهى عبارت است از احاطه بر كليهء موجودات وبه عبارت ديگر عقل كلى محيط بر عالم است وامر أو يعنى ، صور كليّه را بر جوهر خويش كه همان قلم است افاضه مىكند واز آن بر جوهر نفس كه لوح است فيضان مىيابد . وجود صور در مبدع أول - يعنى عقل كل - با وجود آن در نفس اختلاف دارد . زيرا ، در نفس متجزّى ومتكثّر مىگردد بدون تباين وفساد . فيلسوف بر آن است كه هر قدر نفس پاكتر باشد در تصوّر بسيط تر ودر تأثير تواناتر وقوىتر است ، زيرا به عقل كلّى نزديكتر است . عقل جوهري بسيط ولا يتجزّا وغير قابل انفعال است واگر چنين نبود دستخوش تغيّر مىشد واين امر با صور عقل محض كه موجودات بىزمان ودهرىاند - ودهر ابد مطلق است - منافاة خواهد داشت ، از اين رو محال است كه پذيرندهء اين صور يعنى عقل ، جسمي زماني باشد . عقل به عبارت ديگر « صورت محض است كه از ناحيهء حق واحد ابداع شده ، ووحدانيت براي أو شايسته‌تر از تكثّر است . » حواس ، مدركات خود را به نحو جزئي ادراك مىكنند در حالي كه عقل موضوعات را به نحو كلى ادراك مىكند ، زيرا طبيعت عقل ، كلّى است . ومعنى اين سخن آن نيست كه عقل محسوس را درك نمىكند ، بلكه آن را از خلال كلى در مىيابد ، چنان كه اعراض جسماني را نيز ادراك مىكند ، اما نه ذوات آن را بلكه از طريق احاطه بر علل كلى آنها وهنگامى كه عقل معنى كلى را درك مىكند ، ادراك أو به قوهء طبيعت عقل نيست بلكه نه قوهء الهى است كه در آن متحقّق گرديده است واز اين راه به ادراك وآگاهى يقيني دست مىيابد . وهر گاه عقل به قوهء الهى قادر به تصوّر كليات باشد ، طبعا قادر خواهد بود كه از فوق خود يعنى ، « أحد يا حق » دريافت داشته باشد . عامري گويد : عقل كلى محيط بر موجودات طبيعي است از طريق احاطه بر آنچه بر